تبلیغات
مثل یک اتاق شلوغ - نگرشی بر مقوله عرفان های بدلی و مدعیان دروغین معنویت - قسمت هفتم
 
درباره وبلاگ


اول سلام باش
همیشه دنبال درست کردن همچین وبلاکی بودم
یه منبع که بتونید چیزهایی رو که لازم دارید توش پیدا کنید
اما خیلی از وبلاگهای مشابه کم کم به سمتی رفتن که یا فی لتر شدن یا از حالت یه وبلاگ خوب و رسمی در اومدن
دوست داشتم همین کار رو توی وبلاگ اصلی م انجام بدم اما اونجا یه جورایی یه دنیای دیگه ست و دلم نمیاد که شلوع بشه
اینجا یه اتاق شلوغ هستش
فقط زحمت پیدا کردن چیزی که میخوای با خودت...
»» این وبلاگ در تاریخ 7 شهریور 92 از روی نسخه پشتیبان دوباره بازیابی شد.

مدیر وبلاگ : امید امیدی
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
مثل یک اتاق شلوغ
هر چیزی که بخوای
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM

مهم‌ترین‌دستورالعملهاى‌سلوكى عارفان‌شریعت‌محور

مشایخ بزرگ عرفانى اعم از شیعه و سنى عموماً سیر و سلوك خود را منطبق بر تعالیم شرعى دانسته و دستورات سلوكى خود را نیز برگرفته از قرآن و سنت مىدانسته‌اند.

در اینجا براى ارائه نمونههایى روشن از دستورات عرفانى مثبت و مبتنى بر شرع به ارائه دو مورد آن مى‌پردازیم.[1]

جالب توجه اینكه این نوع دستورالعملها هم شامل اخلاق عبادى و معنوى و فردى است و هم اخلاق اجتماعى هم مبتنى بر روایات و آیات است و هم نظاممند و پر جاذبه.

اول: دستورالعمل‌هاى ملاحسین قلى همدانى

آنچه این ضعیف از عقل و نقل استفاده نموده‌ام این است كه اهم اشیاء از براى طالب قرب: جد و سعى تمام در ترك معصیت است، تا این خدمت را انجام ندهى نه ذكرت و نه فكرت به حال قلبت فایده‌اى نخواهد بخشید، چرا كه پیشكش و خدمت كردن كسى كه با سلطان در مقام عصیان و انكار است بى‌فایده خواهد بود، نمى‌دانم كدام سلطان اعظم از این سلطان عظیم‌الشأن است و كدام نقار(دشمنى) اقبح از نقار با او است.

از آنچه گفتم بفهم كه خواستن تو محبت الهى را با گناه كردن امر فاسدى است، و چگونه نمى‌دانى كه معصیت محبوب، خود موجب نفرت است و با محبت وى جمع نمى‌شود؟ وقتى بر تو محقق شد كه ترك معصیت اول و آخر و ظاهر و باطن دین است، پس به مجاهده دست بزن و با تمام كوشش از لحظه‌اى كه سر از بستر برمى‌دارى تا شب كه مىخوابى در همه آنات به كمال جدیت، مراقبت داشته باش و در محضر مقدس الهى ملازم ادب باش و بدان كه تو، به جمیع اعضاى وجودت اسیر قدرت اویى، پس حرمت حضورش را رعایت كن، و او را چنان عبادت كن كه گویا او را مى‌بینى، كه اگر تو او را نمىبینى او تو را مىبیند. همواره متوجه عظمت حق و خردى خود و رفعت او و پستى خود و عزت وى و ذلت خود و غناى او و نیاز خود باش و از زشتى و غفلت خود در حضور او كه همیشه ملتفت تو است غافل مباش و در پیشگاه او چون بمده ذلیل و ضعیفى بایست...

خلاصه بعد از سعى در مراقبت، البته طالب قرب، بیدارى و قیام سحر را اقلا یك یا دو ساعت به طلوع فجر مانده الى مطلع‌الشمس  (تا طلوع آفتاب) از دست نده و نماز شب  را با آداب و حضور قلب به جا مى‌آورد، و اگر وقتش زیادتر باشد به ذكر یا فكر یا مناجات مشغول بشود، لیكن قدر معینى از شب باید مشغول ذكر با حضور بشود، در تمام حالاتش خالى از حزن نبوده باشد، اگر ندارد تحصیل نماید به اسبابش و بعد از فراق تسبیح سید نساء و دوازده مرتبه سوره توحید و ده مرتبه«لا اله الا الله وحده لا شریك له، له الملك...»                و صد مرتبه«لا اله الا الله» و هفتاد مرتبه استغفار بخواند، و قدرى از قرآن شریف قرائت نماید و دعاى معروف صباح، البته خوانده شود و دائماً  با وضو باشد و اگر بعد از هر وضو دو ركعت نماز بكند بسیار خوب است، بسیار ملتفت باشد كه به هیچ وجه اذیتش به غیر نرسد و در قضاء حوائج مسلمین لا سیما (خصوصاً) علما و لا سیما أتقیائهم (پرهیزكاران ایشان) سعى بلیغ نماید و در هر مجلسى كه مظنه  (محل احتمال) وقوع در معصیت است البته، البته، البته اجتناب نماید، بلكه مجالست با اهل غفلت به غیر شغل، ضرورتاً مضر است، اگر چه از معصیت خالى بوده باشد، كثرت اشتغال به مباحات و شوخى بسیار كردن و لغو گفتن و گوش به اراجیف دادن، قلب را مى‌میراند.

اگر بى‌مراقبت مشغول به ذكر و فكر بشود، بى فایده خواهد بود، اگر چه حال هم بیاورد، چرا كه آن حال دوام پیدا نخواهد كرد، گول حالى را كه ذكر بیاورد، بى‌مراقبه نباید خورد...[2] وى در دستورالعمل دیگرى چنین مىفرماید:

تمام سفارشات این بینوا به تو اهتمام در ترك معصیت است. اگر این خدمت را انجام دادى، آخرالأمر تو را به جاهاى بلند خواهد رسانید، البته البته در اجتناب از معصیت كوتاهى مكن و اگر خداى نخواسته معصیت كردى، زود توبه نما و دو ركعت نماز بجا آور، و بعد از نماز هفتاد مرتبه استغفار كن، و سر به سجده بگذار و در سجده از حضرت پروردگار عفو بخواه، امیدوارم عفو بفرماید.

معاصى كبیره در بعضى رساله عملیه ثبت شده، یاد بگیر و ترك نما و زنهار پیرامون غیبت و دروغ و اذیت مگرد، اقلا یك ساعت به صبح مانده، بیدار شو، و سجده بجا بیاور...و سعى كن كه عمل و ذكرت، به محض زبان نباشد و با حضور قلب باشد، كه عمل بى حضور، اصلاح قلب نمى‌كند، اگر چه ثواب كمى دارد. البته البته از غذاى حرام فرار كن، مخور مگر حلال، غذا را كم بخور، یعنى زیاده بر حاجت بنیه مخور، نه چندان بخور كه تو را سنگین كند، و از عمل باز دارد، و نه چندان كم بخور كه ضعف بیاورد، و به سبب ضعف از عبادت مانع نشود، و هر قدر بتوانى روزه بگیر، به شرطى كه شب جاى روز را پر نكنى.

الحاصل، غذا به قدر حاجت بدن ممدوح، و زیاده و كم هر دو مذموم، و شروع كن به نماز با قلب پاك از حقد و حسد و غل و غش مسلمانان و لباس و فرش و مكان نمازت باید مباح باشد، اگر چه مكان غیر محل جبهه (پیشانى) نجس بودنش به نجاست غیر متعدیه (نجاستى كه به جاى دیگرى نرسد) نماز را باطل نمى‌كند، ولى نبودنش بهتر است. و بایست به نماز ایستادن بنده در حضور و مولاى جلیل با گردن كج و قلب خاضع و خاشع و بعد از فریضه صبح هفتاد مرتبه استغفار و صدر مرتبه كلمه طیبه توحید«لااله الا الله» و دعاى صباح مشهور بخوان و تسبیح سیده نسا را بعد از فریضه ترك مكن، و هر روز هر قدر بتوانى لااقل یك جزء قرآن با احترام و وضو و خضوع و خشوع بخوان و در بین خواندن حرف مزن، مگر در مقام ضرورت، و در وقت خواب شهادت را بخوان و آیه الكرسى و یك مرتبه فاتحه و چهار مرتبه سوره توحید و پانزده مرتبه سوره قدر و آیه «شهد الله...» بخوان و استغفار هم مناسب است، و اگر بعضى از اوقات بتوانى سوره مباركه توحید را صد مرتبه بخوانى بسیار خوب است. و از یاد مرگ غافل مشو، و دست بر گونه راست با یاد خدا بخواب، و از وصیت كردن غافل مشو.

ذكر مبارك «لا اله الا انت سبحانك انى كنت من الظالمین» را قدر بخوانى و در هر وقت، بسیار بگو، اولا در شب و شب جمعه، در هر یك صد مرتبه سوره مباركه قدر را بخوان، و دعاى كمیل را در هر شب جمعه ترك مكن، و مناجات خمسه عشر را ـ حالت با هر كدام از آنها مناسب باشدـ لا سیما مناجات «مساكین و تائبین و مفتقرین و مریدین و متوسلین و معتصمین» را بسیار بخوان و دعاهاى صحیفه كامله هر كدام در مقام مناسب بسیار خوب است. و در وقت عصر، هفتاد بار استغفار و یك «سبحان الله العظیم» و «سبحان الله و بحمده» بخوان، و استغفارات خاصه را هم بخوان، و سجده طویل را هم فراموش مكن، و قنوت را طول دادن بسیار خوب است، و همه اینها با ترك معاصى خوب است.[3]

دوّم: دستور العمل‌هاى بهارى همدانى در چگونگى تحصیل تقوى، ترك معاصى، سلوك تدریجى و تقسیم اوقات

آنچه به جناب شیخ احمد لازم است این است كه تأمل درستى نماید ببیند بنده است یا آزاد، اگر دید آزاد است خودش مىداند كه هر كارى بخواهد بكند و اگر دانست بنده است و مولى دارد، سر خود نیست، هر كارى بكند، ولو دستى حركت دهد و از وى جهت آن سؤال خواهد شد، جواب درستى باید بگوید.

پس بنابراین باید سعیش در تحصیل رضاى مولایش باشد، اگر چه دیگران راضى بر آن كار نباشند، ابداً و تحصیل رضاى مولاى حقیقى جل شأنه نیست، مگر در تحصیل تقوى.

غرض اصلى از خلقت حاصل نخواهد شد به جز اینكه معرفت و محبت میان عبد و مولا باشد و تحصیل تقوى محتاج به چند چیز است كه چاره ندارد از آنها: یكى پرهیز از معاصى است، باید معاصى را تفصیلاً یاد بگیرد، هر یك را در مقام خود ترك نماید كه از جمله معاصى است ترك واجبات، پس باید واجبات خود را هم به مقدار وسع و ابتلا به آنها یاد گرفته عمل نماید، و این واضح است كه با معصیت كارى اسباب محبت و معرفت نخواهد شد، اگر اسباب عدوات نباشد، اگر شیخ احمد بگوید: من نمى توانم ترك معصیت بالمرّه (یك مرتبه) بكنم، لابد واقع مى‌شوم.

جواب این است كه بعد از معصیت مى‌توانى توبه كنى، كسى كه توبه كرد از گناه، مثل كسى است كه گناه نكرده، پس مأیوس از این خانه نباید شد، اگر چه هفتاد پیغمبر را سر بریده باشد، باز توبه‌اش ممكن است قبول باشد، مولاى او قادر است كه خصماى (دشمنان) او را راضى كند از معدن جود خودش؛ جلّت قدرته.

دوم: این كه مهما امكن پرهیز از مكروهات هم داشته باشد، به مستحبات بپردازد، حتى‌المقدور چیز مكروه به نظرش حقیر نیاید، بگوید: «كل مكروه جائز»، بسا مى‌شود یك ترك مكروهى پیش مولى از همه چیز مقربتر واقع خواهد بود، یا اتیان (بجا آوردن) مستحب كوچكى و این به تأمل در عرفیات ظاهر خواهد شد.

سیّم: ترك مباحات است در غیر مقدار لزوم و ضرورت اگر چه شارع مقدس خیلى چیزها را مباح كرده براى اغنیاء اما چون در باطن میل ندارد بنده او مشغول به غیر او باشد از امور دنیویه، اگر چه حرام نباشد ارتكاب به آنها «اقتدا بالنبیین علیهم السلام و تأسیاً بالائمة الطیبین الطاهرین صلوات الله علیهم اجمعین» (اقتدا به انبیاء و تأسى به امامان طاهرین.)

چهارم: ترك كند ما سوى‌الله را كه در دل خود غیر او راه ندهند، چطور گفت خواجه:

نیست در اوج دلم جز الف قامت یار

چه كنم حرف دگر یاد نداد استادم

اگر جناب شیخ احمد بگوید با این ابتلاء به معاش و زن و بچه و رفیق و دوست چطور مى شود؟ آدم ترك ماسوى الله بكند و در قلبش غیر یاد او چیزى نباشد، این فرض به حسب متعارف بعید است و شدنى نیست[4].

مى‌گوییم: آن مقدارى كه تو باید ترك كنى، آن هر كس است كه تو را از یاد او جل شأنه نگاه دارد با آن شخص باید به مقدار واجب و ضرورت بیشتر محشور نباشى.

و اما هر كس كه خدا را به یاد تو بیاندازد ترك مجالست او صحیح نیست. حضرت عیسى (على نبینا و علیه السلام) فرمودند: معاشرت كنید با كسانى كه رویت آنها خدا را به یاد شما مى‌اندازد.

الحاصل طالب خدا اگر صادق باشد، باید انس خود را یواش یواش از همه چیز ببرد و همواره در یاد او باشد، مگر اشخاص را كه در این جهت مطلوب به كارش بیاید و آن هم به مقدار لازمه آن كار، پس با آنها بودن منافاتى با یاد خدا بودن ندارد، و محبت این اشخاص هم از فروع محبت الهى است جل شأنه منافات با محبت الهى ندارد[5].

اگر شیخ احمد بگوید: اینها حق است، ولیكن من با این حال نمى‌توانم بجا بیاورم، زیرا كه شیاطین انس و جن به دور ما احاطه كرده متصل وسوسه مىكنند، همیشه مانع‌اند و ما هم كناره المره (یك مرتبه) نمىتوانیم بكشیم. امر معاش اختلال پیدا مى‌كند، از عهده خودمان هم بر نمى‌آییم، تا كار به كار كسى نداشته مشغول خودمان باشیم، ما كجا این حرف‌ها كجا.

جواب مى‌گوییم: اگر امور آنى باشد همین‌طور است كه مىگویى، از این هم بزرگ‌تر مثل كوه بدواً به نظر آدم مى‌آید كوچك نیست. لیكن اشكال در این است كه تكلیف شاق نكردهاند، امور تدریجى است. پس همین‌قدر كه تدریجى شد دیگر كار درست مى‌شود، مردم به تدریج باز و شاهین و سایر مرغ‌هاى صیدى را رام كرده، به دست گرفته‌اند[6].

پس مخلص كلام اینكه در هر مرتبه كه هستى آن نیم رمق كه دارى آنقدر را كه به سهولت مى‌توانى به عمل آورى اگر در آن مسامحه نكردى، آن را به جا آوردى یك چنین هم بر قوت تو مى‌افزاید، بلكه زیاده; زیرا كه فرمود: تو یك وجب بیا، یك ذراع، و اگر نه مسامحه كردى، آن مقدار قوتت هم در معرض زوال است.

مثلا شب را تا صبح خوابیدى بناى بیدارى داشتى نشد، حالا كه اول صبح است، تا ملتفت شدى پاشو، بین‌الطلوعین را بیدار بودن این خودش هم فیض على حده (جداگانه) و توفیقى است از جانب حضرت الله جل جلاله، این را مسامحه بر خودت تقویت مكن، به شیطان گوش مده كه مى‌گوید: حلا به وقت نماز صبح زیاد است، قدرى بخواب، غرض او معلوم است.

هم‌چنین در مجلسى نشستى، خیلى لغو و بیهوده گفتن، دلت سیاه شد، اما مى‌توانى نیم ساعت زودتر پا شوى، به تدبیر و حیل پس این نیم ساعت را از دست مده، پاشو برو، و مگو چه فایده‌اى دارد، من از صبح به خوابى مشغولم، باز مى‌توانى به این جزئى خیلى از كارها پیش ببرى ان شاءالله تعالى.

پس بر شیخ احمد (و هر سالك الى الله) لازم آمد، عمل كردن این ترتیب كه مىنویسیم:

اولا هر كارى دارد باید اوقات خود را ضایع نكند، بعضى از وقت او مهمل در برود، باید براى هر چیزى وقتى قرار دهد، اوقات او منظم گردد، وقتى را باید وقت عبادت قرار دهد، هیچ كارى در آن وقت غیر از عبادت نكند، وقتى را وقت كسب معاش خود قرار دهد، و وقتى را رسیدگى به امور اهل و عیال خود و وقتى را براى خور و خواب خود قرار دهد. ترتیب آنها را به هم نزند، تا همه اوقات او ضایع گردد. مهما امكن اول شب را وقت خواب قرار دهد، بى خود ننشیند تا آخر شب از او فوت شود و متذكرا او را خواب ببرد، با طهارت بخوابد، ادعیه مأروثه (دعاهایى كه از امامان رسیده) را بخواند، خصوص تسبیح حضرت صدیقه طاهره (س) را و در سیرى شكم هیچ وقت خود را جنب نكند، و پیش از صبح بیدار شود، تا بیدار شد سجده شكرى بجا آورد، اگر خودش هم بیدار نمى‌شود اسباب بیدارى فراهم بیاورد[7].

بعد از بیدار شدن به اطراف آسمان نگاه كرده، به تأمل چند آیه مباركه كه اول آنها: «ان فى خلق السماوات و الارض» است تا   «انك لا تخلف المیعاد»[8] را بخواند، بعد تطهیر كرده، وضو گرفته، مسواك نموده، و عطرى استعمال كرده، سر سجده خود بنشیند و دعاى «الهى غارت نجوم سمائك»[9] را بخواند. پس شروع به نماز شب نماید، به ان ترتیب كه فقها رضوان‌الله علیهم نوشته‌اند...

الحاصل تا اول آفتاب را وقت عبادت قرار دهد، هیچ شغلى بجا نیاورد، غیر از عبادت كارهاى دیگر را به آن وقت نیندازد، همه را در اذكار و اوراد مشروعه مشغول باشد، اگر هنوز اهل فكر نشده باشد، و اما اگر مرورش به ساحت فكر افتاده، هر رشته فكرى كه در دست داشته، در خلال این اوقات اعمال نماید. اگر دید به سهولت فكر جارى است، پى فكر برود، عوض اوراد و تعقیبات; و اگر دید فكر جامد است آن را رها كرده، پى ذكر برود و ملاحظه نماید هر عملى را كه بیشتر در وى تأثیر دارد، آن را بر همه اوراد مقدم دارد، چه قرائت قرآن، چه مناجات، چه دعا، چه ذكر، چه نماز و چه سجده. بارى، بعد از آن ترتیبات امور خانه را دستور داده، به مقدار ضرورت با اهل خانه محشور شده به بازار (یا سر كار) برود... و اوقات مخصوصه نمازها را مراعات كند.

و حتى الأمكان غالباً با طهارت باشد، بعد از نماز صبح صد مرتبه استغفار و صد مرتبه كلمه توحید (لااله الا الله) و یازده مرتبه سوره توحید و صد مرتبه «اللهم صل على محمد و آل محمد و عجل فرجهم» را ترك نكند و استغفارات خاصه بعد از نماز عصر را بخواند با ده مرتبه سوره قدر، و مهما امكن روزه را ترك نكند، خصوص سه روز از هر ماه را كه پنجشنبه اول و آخر و چهارشنبه وسط هر ماه است، اگر مزاج او مساعد باشد، و الا مراعات مزاج اولى است.

زیرا كه بدن مركوب (وسیله سوارى) انسان است، اگر صدمه‌اى خورد از پا مى افتد، لذا نباید خیلى هم به هواى ان بچرخدتا این كه یاغى شود كه او را دیگر اطاعت نكند.

«خیر الأمور اوسطها»[10] در همه چیز جارى است، افراط و تفریط، هیچ كدام صحیح نیست، در هیچ مرتبه، این است كه فرموده‌اند: علیكم بالحسنه بین السّیّئین. و در هر وقت از شب كه بتواند خوب است كه یك سجده طولانى هم بجا بیاورد، به قدرى كه بدن خسته شود، و ذكر مبارك آن را هم «سبحان ربى الاعلى و بحمده» قرار دهد، و مهما امكن هر چه مى‌خواند باید با قلب حاضر باشد، حواسش جاى دیگر نباشد و مداومت هم بكند، عمل، ملكه و عادت او شود، تا این كه ترك نگردد.[11]


 




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


دوشنبه 30 مرداد 1396 01:52 ب.ظ
Hello there I am so delighted I found your site, I really
found you by error, while I was browsing on Yahoo for something else, Anyways I am
here now and would just like to say cheers for a
fantastic post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design), I don’t have time to read through it all at the minute
but I have book-marked it and also included your RSS
feeds, so when I have time I will be back to read a lot
more, Please do keep up the awesome jo.
چهارشنبه 18 مرداد 1396 10:00 ق.ظ
Thanks for ones marvelous posting! I certainly enjoyed reading it, you are a great author.I will always bookmark
your blog and will come back down the road. I want to encourage you to
definitely continue your great posts, have a nice evening!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب